Tác giả

Romain Rolland, nhà văn của đức tính chân thực và lòng vị tha

Romain Rolland (29/1/1866 – 30/12/1944) được trao giải thưởng Nobel văn học năm 1915 bởi các tác phẩm của ông chất chứa lý tưởng cao cả với sự cảm thông sâu sắc phẩm giá con người. Tiểu thuyết mười tập “Jean Christophe” của ông lấy cảm hứng từ cuộc đời của Beethoven mang lại cho R. Rolland danh tiếng. Nhưng ông được nhân dân tôn vinh nhiều hơn với tư cách người chiến sĩ đấu tranh cho một chế độ xã hội công bằng và nhân đạo.

Romain Rolland (29/1/1866 - 30/12/1944)
Romain Rolland (29/1/1866 – 30/12/1944)

Tiểu sử Romain Rolland 

Romain Rolland sinh ra trong một gia đình khá giả, bố là viên chức ngành luật; từ nhỏ ông đã có năng khiếu đặc biệt về âm nhạc. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông theo học khoa Lịch sử của trường Sư phạm L’Ecole Normale ở Paris; ra trường ông tiếp tục sang Italia học Lịch sử nghệ thuật. Năm 1895, ông bảo vệ hai luận án tiến sĩ về đề tài Lịch sử nghệ thuật, sau đó dạy lịch sử hội họa tại trường Sư phạm L’Ecole Normale và phụ trách bộ môn Lí thuyết âm nhạc tại Đại học Sorbonne. Năm 1897, R. Rolland in tác phẩm Thánh Louis khiến dư luận chú ý, mở một lối đi riêng trong văn chương, quan tâm đến các vấn đề xã hội chủ nghĩa và cách mạng.

Thế chiến I bùng nổ, ông chuyển đến sống tại Thụy Sĩ, làm việc cho tổ chức Hồng Thập tự, viết nhiều tiểu luận lên án cuộc chiến tranh phi nghĩa này, về sau tập hợp thành sách Bên trên cuộc chiến (1915).

 Tác phẩm nổi tiếng nhất của R. Rolland là trường thiên tiểu thuyết Jean Christophe (10 tập, xuất bản trong khoảng thời gian  từ 1904-1912). Đây là tác phẩm mang tính tự truyện, trình bày mọi vấn đề liên quan đến chính trị, văn học và nghệ thuật đồng thời  là tác phẩm mang lại cho ông Giải Nobel năm 1915.Tập thứ mười của bộ tiểu thuyết – nhan đề Ngày mới (Nouvelle journée) cũng nhận được giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp.

Trong sáng tác của mình, Romain Rolland thường phân chia các tác phẩm theo từng nhóm đề tài được ông theo đuổi trong nhiều năm, có khi cho tới cuối đời. Chẳng hạn như nhóm tác phẩm Bi kịch đức tin (Les tragédies de la foi) gồm ba vở kịch Thánh Louis (1897), Aert (1898) và Chiến thắng của lí trí (1899); nhóm tác phẩm Sân khấu Cách mạng (Théâtre de la revolution) gồm những tác phẩm viết về Cách mạng Pháp và kết thúc bằng vở kịch Robespierre (1939)…

Năm 1915, Viện Hàn lâm Thụy Điển quyết định dành giải thưởng Nobel cho Romain Rolland nhưng năm sau giải mới được trao vì vụ bê bối xảy ra xung quanh những bài báo chống chiến tranh quyết liệt của ông trong năm đó. Cũng vì chiến tranh, lễ trao giải đã không được tổ chức và Romain Rolland không đọc diễn từ.

Romain Rolland là nhà văn chuộng hòa bình, ủng hộ Cách mạng tháng Mười Nga, suốt đời đấu tranh chống bạo lực và chủ nghĩa phát xít. Điều này được thể hiện qua các tác phẩm văn học, báo chí, khảo cứu của ông và in dấu vào lịch sử văn học Pháp cũng như văn học thế giới. Ông mất năm 1944 vì bệnh lao mắc từ nhỏ, khi đó nước Pháp vừa được giải phóng và Thế chiến II vẫn chưa kết thúc.

Đánh giá của Viện Hàn lâm Thụy Điển(1)

Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển
Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển – Wikipedia tiếng Việt

Romain Rolland sinh ngày 29 tháng 1 năm 1866 tại Nièvre. Ông học văn học, âm nhạc và triết học. Năm 1895, ông cho xuất bản hai luận án tiến sĩ: Nguồn gốc nhạc kịch trữ tình hiện đại (Les Origines du théâtre lyrique moderne), một tác phẩm hết sức uyên bác và sâu sắc đã đạt giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp và một luận án bằng tiếng Latinh, Cur ars picturae apud Italos XVI saeculi deciderit, một công trình nghiên cứu về sự suy tàn của hội họa Italia thế kỷ XVI. Sau vài năm vất vả làm giảng viên, ông được bổ nhiệm làm phó giáo sư trường Đại học Sư phạm và sau đó (năm 1903) ở trường đại học Sorbonne. Từ đó đến năm 1910, ông giảng dạy nhiều khóa học đặc sắc về lịch sử âm nhạc. Ngoài công việc  ở trường đại học, ông còn cống hiến rất nhiều cho sự nghiệp phê bình âm nhạc và trong những năm này, ông trở nên nổi danh không chỉ ở Pháp mà còn trên toàn Châu Âu khi cho đăng các bài báo và bài phê bình thành tập sách dưới tiêu đề Nhạc sĩ thời xưa (Musiciens d’autrefois, 1908) và Nhạc sĩ thời nay (Musiciens d’aujourd’hui, 1908). Người ta phát hiện ở ông một nhà phê bình vĩ đại, vừa công bằng vừa táo bạo, không hề mang định kiến hoặc thiên vị và là người luôn cố gắng thông qua âm nhạc để vươn tới cội nguồn đích thực của cuộc sống. Tập tiểu sử ông viết về Beethoven (1903) và Họndel (1910), vừa tràn đầy cảm hứng vừa vô cùng uyên bác, là bằng chứng về sự am hiểu âm nhạc của ông. Ngoài những tác phẩm trên, ông viết khá nhiều tập tiểu sử có giá trị về Franỗois Millet (1902), Michelangelo (1905-1906) và Tolstoi (1911). Trong những tác phẩm này, ông đã nhấn mạnh tinh thần  quả cảm trong đời sống và tài năng của các nghệ sĩ.

Rolland bắt đầu sự nghiệp văn học vào năm 1897 với vở kịch năm hồi, Saint-Louis, xuất bản cùng với vở Aởrt (1898) và vở Chiến thắng của lí trí (Le Triomphe de la raison, 1899), trong cùng một tuyển tập có tên chung là Bi kịch lòng tin (Les Tragédies de la foi, 1909). Trong những vở kịch này, dưới lớp vỏ các sự kiện lịch sử, ông đã cố gắng thể hiện  nỗi bất hạnh mà những tâm hồn trung thành với lí tưởng phải gánh chịu trong cuộc tranh đấu với thế giới. Ông cũng viết tập Sân khấu cách mạng (Théâtre de la révolution, 1909), trong đó bao gồm Ngày 14 tháng 7 (Le 14 Juillet, 1902), Danton (1900), Đàn sói (Les Loups, 1898) và vở kịch về chiến tranh ở Transvaal, Thời gian sẽ tới (Le Temps viendra, 1903). Những vở kịch về cuộc Cách mạng Pháp thai nghén trong tâm trí Rolland trong thời gian ông mơ ước về một cuộc cải tổ nghệ thuật kịch. Ông muốn tạo ra một thể loại sân khấu mới để giải phóng nghệ thuật khỏi sự chi phối của những bè phái vị kỉ và giao phó nghệ thuật cho quần chúng. Trước đó, ông đã phác thảo ý tưởng này qua tiểu luận Sân khấu quần chúng (Le Théâtre du peuple, 1900-1903). Ông đã cống hiến hết mình cho thể loại sân khấu quần chúng mới này qua việc mô tả những sự kiện cơ bản của cuộc Cách mạng Pháp và thể hiện trên sân khấu thiên anh hùng ca của dân tộc Pháp. Những vở kịch này, với mục đích tìm lẽ phải đạo đức bằng cái giá hi sinh màu sắc giai thoại, phát lộ tính trực giác lịch sử và các nhân vật trong đó cực kì sống động. Đây là những tác phẩm hay, đáng được đọc và công diễn.

Từ năm 1904 đến năm 1912, Rolland cho xuất bản bộ tiểu thuyết lớn mang tên Jean-Christophe, bao gồm những  câu chuyện riêng biệt: Bình minh, Buổi sáng, Thời thanh niên, Nổi loạn, Hội chợ trên quảng trường, Trong nhà, Những người bạn gái, Bụi cây rực cháy và Ngày mới (L’Aube, Le Matin, L’Adolescent, La Révolte, La Foire sur la place, Dans la maison, Les Amies, Le Buisson ardent, và La Nouvelle Journée)(1). Năm 1910, ông xin từ chức ở trường Đại học Tổng hợp, từ đó ông sống chủ yếu ở Roma và ở Thụy Sĩ, dành hết thời gian và tâm trí cho văn học. Trong chiến tranh, ông viết nhiều bài đăng trên các báo của Thụy Sĩ. Sau này, những bài viết đó được xuất bản thành sách mang tên Phía trên trận chiến (Au-dessus de la mêlée, 1915). Trong cuốn sách này, ông vẫn kiên trì quan điểm rằng tương lai của nhân loại quan trọng hơn những lợi ích quốc gia. Chiến tranh đối với ông chỉ là hiện thân của bạo lực man rợ và vượt trên cuộc đấu tranh đẫm máu giữa các quốc gia nhằm tranh đoạt quyền lực, ông hướng chúng ta đến sự nghiệp nhân đạo. Những tác phẩm mới nhất của Rolland là các tiểu thuyết Colas Breugnon (1918) – tác phẩm tưởng tượng đầy kịch tính, Liluli (1919)và một tác phẩm nghiên cứu về Empedocles (1917).

Jean-Christophe là kiệt tác của Rolland, tác phẩm đã đưa ông đến giải thưởng Nobel văn chương năm 1915. Tác phẩm vĩ đại này miêu tả từng bước sự phát triển của một nhân vật mà mỗi chúng ta đều có thể nhận thấy chính mình trong đó. Cuốn sách cho ta thấy làm thế nào một con người đầy tính nghệ sĩ, từng bước, bằng nỗ lực của chính mình, trở thành một thiên tài xuất chúng; làm thế nào một bản tính mạnh mẽ, luôn khát khao lẽ phải, đạo đức và nghệ thuật thuần khiết, người luôn có một tình yêu chứa chan với cuộc sống phải vượt qua muôn vàn trở ngại không ngừng nảy sinh trên đường đời; làm thế nào nhân vật này đạt được chiến công và giành được độc lập và khí phách, trí tuệ này lớn lao đến mức nào để có thể hàm chứa trong mình một hình ảnh trọn vẹn về thế giới.

Cuốn sách không chỉ nhằm miêu tả cuộc sống của nhân vật chính cũng như môi trường xung quanh nhân vật này. Nó còn cố gắng miêu tả những căn nguyên dẫn đến thảm kịch của cả một thế hệ; nó cũng vẽ một bức tranh về những chuyển động bí mật đang diễn ra duới những chiều sâu ẩn khuất, những chuyển động mà nhờ đó các dân tộc dần dần được giác ngộ; nó bao quát mọi lĩnh vực của cuộc sống và nghệ thuật; nó chứa đựng tất cả những gì cốt tử mà giới trí thức từng tranh luận hoặc cố gắng làm trong mấy thập kỉ qua; nó đạt tới một thẩm mĩ âm nhạc mới; nó chứa đựng cả những tranh luận và đánh giá về xã hội, chính trị, dân tộc, sinh vật, văn học và nghệ thuật – những vấn đề được quan tâm nhất. Qua nhân vật Jean-Christophe, ta thấy một tính cách nghệ sĩ cương trực, hiếm có và một cốt cách, tinh thần vững vàng. Trong tác phẩm này, Rolland không đơn thuần chỉ đi theo sự thôi thúc của văn học, ông không viết để làm vừa lòng ai hay thỏa mãn sở thích cá nhân. Ông bị thôi thúc bởi lòng khát khao chân lí, bởi nhu cầu tinh thần và bởi tình yêu đối với nhân loại. Đối với ông, mục tiêu của đời sống thẩm mĩ không chỉ nằm trong việc tạo ra cái đẹp mà còn là một hành động nhân văn. Jean-Christophe là một tuyên ngôn về niềm tin và là một tấm gương, nó kết hợp giữa tư tưởng và thơ ca, giữa thực tế và biểu tượng, giữa cuộc sống và ước mơ, nó cuốn hút chúng ta, kích động chúng ta khám phá bản thân mình và nó chứa đựng một sức mạnh giải phóng, bởi vì nó chính là sự thể hiện của  sức mạnh tinh thần vĩ đại.

Romain Rolland không chỉ là người luôn quan tâm đến đức tính chân thực và lòng vị tha, ông còn là một nghệ sĩ. Ông là một nhà thơ có tầm cỡ. Mặc dù ông chỉ dành cho tiểu thuyết mức ưu tiên thứ hai nhưng thành công của ông trong thể loại này lại rất xuất sắc. Việc nghiên cứu tính cách của Jean-Christophe trong tác phẩm đã cho thấy  một sự sáng tạo đầy cảm hứng, tự nhiên và thoải mái đến kinh ngạc, đậm cá tính trong từng đặc điểm, từng hành động, từng suy nghĩ.

Xung quanh nhân vật trung tâm này, chúng ta còn thấy hàng loạt các nhân vật khác cũng mang đậm tính cách người. Quan sát của Rolland thật chính xác và sâu sắc. Ông xâm nhập vào tận nơi sâu kín của nhân vật mà ông miêu tả, ông nghiên cứu tính cách họ và khắc họa tâm hồn họ bằng nghệ thuật tâm lí có một không hai. Đặc biệt, các chân dung về phụ nữ của ông là những kiệt tác. Những  nhân vật của ông xuất thân từ mọi tầng lớp xã hội và đều tiêu biểu cho tầng lớp của mình, từ giai cấp tư sản, nhà chính trị đến nhà nghệ sĩ. Đôi khi, chỉ bằng vài nét phác họa, bức tranh của ông hiện lên thật mạnh mẽ, đầy kịch tính và cảm xúc, có khi trở thành những bức tranh sinh hoạt rộng lớn khiến ta sửng sốt bởi nhãn quan tinh tường và sự sắc sảo hiếm có. Tính chân thật bẩm sinh của Rolland không cho phép ông sử dụng những từ hoa mĩ. Ông nói những gì cần nói một cách hết sức chính xác và tự nhiên, không thêm bớt. Nhưng khi tư duy của ông được kích động, khi trái tim ông tràn đầy tình cảm yêu thương, căm giận, hăng hái, khinh miệt, vui tươi, hay buồn bã thì  như có cơn gió mạnh thổi phồng các câu chữ và mang lại cho văn bản một vẻ đẹp mà trước Rolland, chỉ có một tác giả bậc thầy người Pháp về văn xuôi mới đạt tới được.

Tác giả của Jean-Christhophe là một trong những gương mặt văn chương nổi bật nhất đương thời. Ông có một tâm hồn vĩ đại đồng thời là một nhà thơ độc đáo. Tuyệt tác văn học của ông giữ một vị trí quan trọng trong nền văn học thế giới, nằm trong số những tác phẩm độc đáo nhất, táo bạo nhất và lành mạnh nhất trong thế kỷ chúng ta.

“Cuộc đời của các danh nhân”- tác phẩm nổi bật của Romain Rolland

“Cuộc đời của các danh nhân” là tập hợp các truyện ký của Romain Rolland  tái hiện lại cuộc đời của ba danh nhân nổi tiếng thế giới: Ludwig van Beethoven – nhà soạn nhạc khiếm thính vĩ đại nhất và có ảnh hưởng lớn tới nền âm nhạc nhân loại. Michelangelo – một trong những họa sĩ, kiến trúc sư, nhà thơ và nhà điêu khắc tài hoa nhất thời kỳ Phục Hưng – người thổi hồn vào những bức tượng đá nổi tiếng như tượng David, tượng Đức Mẹ Sầu Bi. Leo Nikolayevich Tolstoy – tác giả với tác phẩm Chiến Tranh và Hòa Bình nổi tiếng thế giới.

Ludwig van Beethoven đã chịu bao nỗi bất hạnh của số phận, đã đánh đổi đau đớn thể xác để mang đến giai điệu ngọt ngào cho tất cả nhân loại. Michelangelo sẵn sàng từ chối niềm vui cá nhân để hy sinh cả đời cho nghệ thuật. Leo Nikolayevich Tolstoy là con người bác ái, sẵn sàng từ bỏ cuộc sống yên bình để viết nên áng văn chương kêu gọi hòa bình trên khắp thế giới.

Những số phận khác nhau tạo nên những thành tựu khác nhau. Và từ đó, chúng ta hiểu được rằng: Con người cần phải đối diện với tất cả những khó khăn trong cuộc sống, không được cúi mình trước giông bão, như vậy mới có thể chiến thắng số mệnh, tạo dựng vầng hào quang cho riêng bản thân.

Chỉ có những khát vọng lớn lao mới có thể nâng tâm hồn lên vĩ đại.

Phạm Thanh Vân và Tân Đôn dịch từ bản tiếng Anh
(Nguồn: http://nobelprize.org)

© Culture Globe

Ghi chú:

(1) Do Sven Sửderman, nhà phê bình Thụy Điển đọc.

(2) Theo bản dịch của Nxb Văn học.

Nguồn: http://luanvan247.net
Danh mục: Tác giả

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button